Een koe doet gedurende de dag verschillende dingen: ze drinkt, ze eet, ze herkauwt, ze loopt rond in de stal, ze ligt neer en slaapt… Dit zijn de belangrijkste zaken en dit ziet en weet bijna iedereen. Maar er is veel meer te zien, te horen en te voelen. Een koe zendt heel wat signalen uit en het is dus belangrijk als melkveehouder om dan ook wel te weten waar men exact naar moet kijken, waar men op moet letten om volledig te weten hoe het gesteld is met het gedrag en de gezondheid van hun dieren. Vanaf nu zal ik af en toe verschillende koesignalen bespreken zodat bepaalde bewegingen, geluiden en onderdelen van het dier duidelijk en verstaanbaar worden. Dit zijn volgens mij zelfs niet alleen interessante weetjes voor melkveehouders maar ook voor allerlei andere koeliefhebbers.

Vandaag zal ik het hebben over de bronst of tochtigheid. Koeien hebben een vruchtbaarheidscyclus van 3 weken of 21 dagen. Om de drie weken is een koe dus vruchtbaar oftewel bronstig of tochtig. De meeste koeien laten goed zien dat ze tochtig zijn, op verschillende manieren, waar ik straks meer over vertel en toon. Kort gezegd kan men zeggen dat een tochtige koe heel wat actiever is dan gewoonlijk. Wanneer een veehouder zo’n 3 keer per dag een 20-tal minuten naar z’n koeien kijkt, dan zou hij 70 % van de tochtigheden opmerken. Stappentellers rond de poten van de koeien doen het beter: zij merken zeker 90 % van de tochtigheden op. Zij werken 24 op 24 uur en meten alle activiteit van de koeien, dus ook ’s nachts, wanneer 40 % van de koeien tochtig zijn. Over stappentellers heb ik eerder al wat geschreven.

Lees verder “Koesignalen – Bronst of tochtigheid” →

Vijf keer op twee weken wordt de melk uit onze melktank opgehaald. Daarbij wordt telkens een melkmonster genomen dat zal gebruikt worden voor de kwaliteitsbepaling van de melk. Deze bepaling wordt uitgevoerd door Melkcontrolecentrum (MCC) Vlaanderen. De melkveehouder betaalt elke maand een basisbijdrage van 24,06 euro aan MCC Vlaanderen voor deze kwaliteitsbepaling en daarnaast 12,66 euro voor extra analyses voor de kwaliteitspremie. Er worden voor de kwaliteitsbepaling van de melk negen parameters onderzocht, waarvan vijf parameters moeten voldoen aan bepaalde eisen om geen strafpunten en dus afhoudingen te krijgen. Melkveehouders kunnen de resultaten raadplegen op de website van MCC. Hieronder krijgen jullie daarvan een voorbeeld, uit augustus 2014. Daarna beschrijf ik alle parameters, de een heeft al wat meer uitleg nodig dan de andere. Ook wordt dan duidelijk voor welke parameters en vanaf wanneer precies er strafpunten worden toegekend. Na de paramaters wordt het strafpuntensysteem dan uitgeklaard.

Lees verder “Er is een kwaliteitsbepaling van de melk bij elke ophaling” →

We zijn intussen al de zesde dag van de maand maar toch ben ik nog maar aan m’n eerste blogbericht toe. Door twee dagen maïs hakselen en dan ook nog een beetje ziek zijn erbij, heeft het eventjes geduurd. Maar ik speelde wel al enkele weken met een leuk onderwerp in m’n hoofd, een dat bij de “Wist je?” categorie hoort. Dit leuk onderwerp heb ik vanavond eens goed gegoogeld – dit is een echt werkwoord trouwens – en bestudeerd, zodat ik het jullie nu correct kan vertellen… Het definitieve gebit van een rund bevat 32 tanden. Op zich misschien niet zo speciaal want een mens heeft er inderdaad ook 32. Maar bij een rund zijn die niet gelijk verdeeld: de bovenkaak telt er slechts 12 terwijl de onderkaak er dus 20 telt. Net als bij de mens heeft een rund ook wel eerst een melkgebit en verliest het dus tanden, dit tot een leeftijd van ongeveer 4 jaar. Het woord ongeveer moet hierbij vermeld worden want de leeftijd varieert. Met andere woorden kan men niet naar de tanden kijken om de exacte leeftijd van een rund te bepalen. Wil je nog meer details weten? Er is meer…

Lees verder “Het definitieve gebit van een rund bevat 32 tanden” →

Sommigen hebben er al van gehoord of er al een foto van gezien, anderen hebben het nog niet gezien en er nog niet aan gedacht dat het kan. Maar het kan, koeien kunnen een bloedneus hebben. Wij hebben het al een paar keer gehad, bij twee bepaalde dieren. Het komt dus niet heel veel voor maar het ziet er wel vreselijk uit: al dat bloed en maar druppelen en druppelen… Echt geen zicht maar uiteindelijk gaat het meestal even later vanzelf terug over. Maar van wat kan een koe nu allemaal een bloedneus krijgen? Ik geef jullie de drie belangrijkste oorzaken op een rij.

Lees verder “Koeien kunnen een bloedneus hebben” →

De temperaturen lopen dezer dagen op tot meer dan 30 °C. Voor vele mensen is dit te warm maar voor koeien is dat zeker al zo. Koeien kunnen minder tegen de warmte dan mensen. Vanaf ongeveer 25 °C is het al te warm voor deze dieren en loopt hun lichaamstemperatuur enorm op. Men spreekt van hittestress. UPDATE Begin september 2016 maakte ik een video over hittestress, deze vind je hier.

Lees verder “Koeien hebben snel hittestress” →

Velen onder jullie hebben wel al eens van katrienewiel gehoord en hebben al eens een dier gezien dat er last van heeft. Het komt wereldwijd regelmatig voor op landbouwbedrijven. Sommigen onder jullie hebben misschien zelf al te maken gekregen met katrienewiel. Maar wat is katrienewiel, het woord dat in de volksmond wordt gezegd, nu precies, hoe gebeurt de besmetting en hoe kan het aangepakt worden?

Lees verder “Katrienewiel of ringworm is een schimmelinfectie van de huid” →

Je leest het inderdaad goed: een koe kan haar spenen eraf likken. Dus echt met haar ruwe tong spenen weglikken of afsnijden van de uier. Ik had er nog nooit van gehoord, tot we het vorige week voor het eerst voorhadden. We leren dus elke dag bij, al zouden we liever leukere dingen bijleren dan stikken in nageboorte of eraf likken van spenen. Koeien die op elkaars of op hun eigen spenen trappen, dat is op elke boerderij wel al eens voorgevallen, zelfs meer dan één keer. Soms geneest dat snel, andere keren krijg je er ontsteking en een hele hoop miserie bij. Nu wisten we niet goed wat gedaan…

Lees verder “Koe kan haar spenen eraf likken” →

Wanneer een koe gekalfd heeft, zal normaal gezien een paar uur daarna de nageboorte afkomen. In bepaalde gevallen zal dit echter later zijn of helemaal niet gebeuren. Wanneer het nog niet binnen 12 uur is afgekomen, wordt gesproken van het aan de nageboorte blijven staan of geleerd: retentio secundinarum (ret sec). Er zijn verschillende risicofactoren: te vette of te magere koeien, gebrek aan bepaalde vitaminen en mineralen, vroeggeboorten, meerlingdrachten, ziekten, abnormale kalvingen… Maar ook bij koeien met een normale dracht en kalving kan ret sec voorkomen. Het aantal van deze gevallen zonder aanwijsbare oorzaak moet op een melkveebedrijf wel onder de 10 % liggen, anders wordt van een bedrijfsprobleem gesproken. Om koeien die aan de nageboorte blijven staan, te behandelen, moeten baarmoedertabletten – bevatten meestal oxytetracycline, een breedspectrum antibioticum – ingebracht worden.

De nageboorte was eigenlijk de moederkoek of placenta: het orgaan dat bij zoogdieren tijdens de zwangerschap wordt aangemaakt door het embryo in de baarmoeder. Voedingsstoffen gaan van de moeder naar het embryo via de placenta en afvalstoffen gaan ook via de placenta terug. Ook hormonen en antistoffen worden door middel van de placenta uitgewisseld. Na de geboorte verliest de placenta dus zijn functie en zal het afkomen in de vorm van de nageboorte.

Lees verder “Koe kan stikken tijdens opeten nageboorte” →

Er bestaan heel veel rundveerassen maar deze kunnen onderverdeeld worden in drie grote groepen: melk-, dubbeldoel- en vleesrassen. Van de melkrassen is het belangrijkste ras de Holstein-Friesian. De runderen op ons bedrijf zijn allemaal Holstein-Friesians. Deze komen voor in de kleuren zwart met wit of rood met wit. Het voorkomen van het zwarte en rode kleur wordt bepaald door slechts twee genen. Elk dier heeft twee kleurgenen en zal één van de twee willekeurig overbrengen bij de paring. Het zwarte gen is dominant over het rode (recessieve) gen: wanneer er zowel een zwart als een rood gen aanwezig is, zal het dier een zwarte kleur vertonen. We zeggen dat deze dieren zwart/wit zijn én drager zijn van rood ofwel kortweg zwart met roodfactor.

Lees verder “Sommige runderen kunnen van kleur veranderen” →

Tijdens de dracht van een koe komen bij 90 % van de tweelingen de bloedbanen met elkaar in contact. Er worden dan dus bloedcellen uitgewisseld. Bij stier-stier of vaars-vaars tweelingen vormt dit geen enkel probleem. Bij stier-vaars tweelingen zal dit echter bij het vaarskalfje een verminderde vruchtbaarheid tot steriliteit veroorzaken. Dit onvruchtbaar vaarsje, dat geslachtskenmerken van beide geslachten zal bezitten, wordt een kween genoemd. Kwenen komen voor bij runderen, varkens, schapen en geiten.

Lees verder “Bij een stier-vaars tweeling is het vaarskalfje meestal onvruchtbaar” →